Freinet

Klik op de foto voor het fotoalbum

1. Zijn leven.

Célestin Freinet werd in 1896 Zuidfranse dorpje Gars (Alpes Maritimes), gelegen aan de oever van het riviertje de Esteron.  De schitterende natuur, de dagelijkse omgang met boeren, herders en een enkele handwerksman waren van kindsbeen af een voedingsbodem voor zijn latere pedagogische denken.

In 1913 start hij als student aan een Ecole Normale (PABO) in Nice. In 1915 werd hij opgeroepen voor militaire dienst. Een jaar later liep hij een schotwond in zijn longen op waardoor hij vier jaar lang als volledig oorlogsinvalide in allerlei sanatoria en militaire lazaretten verbleef. Wie kwam hij daar bijna uitsluitend tegen... de kleine man.
Hij ervoer dat de oorlog in het belang was van het kapitalisme. Deze ervaring werd mede bepalend voor zijn latere strijdbaarheid. De tijd in ziekenhuizen en sanatoria gaf hem de gelegenheid om veel te lezen. Hij nam heel veel filosofische, pedagogische en politieke literatuur door.

1 januari 1920 krijgt hij in het dorpje Barsur-Loup (Z.Franse Alpen) een aanstelling kreeg als leraar aan de lagere school, een tweeklassig schooltje. Zijn leerlingen waren kinderen van pachters. Hij werd geconfronteerd met een overvolle klas, leerlingen die voor het 'schoolse' leerwerk nauwelijks gemotiveerd waren en een enorm gebrek aan leermiddelen. Bovendien had hij nog veel last van zijn longen, waardoor hij behoefte had aan frisse lucht en niet erg lang luid kon praten. Hij ging met zijn groep op bezoek bij de werkplaatsjes in en rond het dorp. Tijdens het wandelen vroegen de leerlingen van alles over wat ze om zich heen zagen. Terug in het lokaal was er weer het gebrek aan motivatie. Dit wandelen en praten over de dingen die ze tegen kwamen, noemde hij 'école buissonniere', wat kan worden vertaald met 'spijbelschool'. De ouders waren aanvankelijk verbaasd en ongerust, omdat ze dachten dat de leraar alleen maar wat rondwandelde met hun kinderen................................

meer lezen..........

2. Basisprincipes.

De didactische principes van Freinet gaan over leren vertrekkende van de belevingswereld van het kind. Freinet heeft het over Het Natuurlijk leren. Het kind leert van nature. De drang en de wil tot leren is aanwezig. De school moet de leef- en ervaringswereld, de gewoonten, gedragingen van de kinderen leren kennen en daarvan vertrekken. Ze moet steeds weer op zoek gaan naar nieuwe elementen in het leven van de kinderen zelf. De school past zich aan aan het kind en niet andersom !

Zinvol werken, tastenderwijs leren leiden tot echte motivatie en verwerven van kennis die blijvend is. Belangrijk voor Freinet zijn ook sociaal engagement en het ontwikkelen van het sociaal bewustzijn van de kinderen zodat ze zich gaan interesseren voor een rechtvaardiger wereld. Vandaar het belang van het leren in groep.

Democratisch onderwijs, de coöperatieve groep, emancipatorisch onderwijs, omgaan met diversiteit en multiculturaliteit zijn principes die Freinet aanbracht in het onderwijs. Kinderen leren respectvol omgaan met elkaar en verantwoordelijkheid dragen.

Individuele ontplooiing, ruimte voor zelfinitiatief, vrije expressie, optimisme moeten de kinderen de kans geven zich in hun totaliteit te ontplooien. Niet alleen de intellectuele ontwikkeling maar ook de ontwikkeling van het natuurbewustzijn, de socio-emotionele, de intra-persoonlijke, expressief-creatieve en bewegingsontwikkeling opdat het kind zou kunnen opgroeien tot een psychisch goed functionerend mens. Het kind moet de kans krijgen om op te groeien tot een volwassene die in staat is tot volwaardig communiceren, die beschikt over een positief zelfbeeld, kan omgaan met emoties, kritisch en zelfstandig kan denken, zelfstandig beslissingen kan nemen, zelfstandig leert leren, sociaal leren, kan omgaan met voortdurende veranderingen in een multiculturele maatschappij.

Een goede organisatie en orde en discipline zorgen voor rust en evenwicht.

De Moderne school
De school moet rekening houden met maatschappelijke evoluties, nieuwe inzichten op pedagogisch, psychologisch, sociaal, politiek, economisch….vlak.
De wereld, de mensen en de ons omringende dingen zijn toegankelijk voor groei en verandering. Niets is vanzelfsprekend. De ideeën van vandaag zijn niet noodzakelijk de ideeën van gisteren of van morgen.
De kinderen moeten steeds weer betrokken worden in dit evolutieproces

Leerkrachten hebben nood aan begeleiding en aan kritische reflectie op teamniveau en op schooloverstijgend niveau. Dat is de grond geweest voor de ontwikkeling van een freinetbeweging die internationaal georganiseerd werd..

Centraal bij de freinetbenadering is dat er alles aan gedaan wordt opdat thuis en school in de beleving van elk kind geen twee gescheiden werelden zouden vormen. Ouders moeten uitgenodigd worden om deel te hebben aan het werken op school.

Freinettechnieken
Elise Freinet schrijft in haar boek “La naissance d’une pedagogie” het volgende “Al onze technieken zijn gericht op het zoeken en vinden van functionele elementen die het individu helpen vooruit te komen, op te klimmen en zich te perfectioneren….Als energie en inspanning niet leiden tot het gewenste resultaat dan is men niet goed bezig…”
Célestin Freinet schrijft : “… niet de kinderen schieten te kort maar het onderwijs.
Kinderen en volwassenen moeten greep krijgen op gebeurtenissen die zij het hoofd kunnen bieden en steeds, naargelang de noodzaak, uit hun beschikbare kennis, die elementen halen die zij nodig hebben voor het doel dat zij zich voor ogen stellen…”

meer lezen..........

 

3. Invarianten.

Freinet formuleerde zijn pedagogische inzichten over de aard, de leerbereidheid, de reacties van het kind en de opvoedende technieken die we hieraan moeten koppelen in 31 'invarianten'. Dit zijn voor Freinet de onveranderlijke principes die we voor ogen moeten houden.

meer lezen...........

 

4. Freinettechnieken.

Freinet start, in zijn tijd, met de afschaffing van de trede, de oprichting van een coöperatieve en de invoering van de vrije tekst. Vervolgens vermeldt hij "de schooltuin", hij zag daarin een bron van diverse motivatie (observatie, rekenen), te weinig gebruikt door de school. Vanzelfsprekend staan de technieken niet geïsoleerd van elkaar maar is er interactie. Zij hebben als gezamenlijke eigenschap geen voorrang te geven aan de technische vaardigheden (taalkunde, notenleer, perspectief, enz.) maar deze slechts aan bod te laten komen nadat de kinderen door hun expressie de nood voelen deze te beheersen.

Freinettechnieken zijn: vrij tekenen, werken met een praatronde en met vrije teksten, die in de groep gebracht worden.

Muzikale vorming en werken met geluid, lichaamsexpressie, drama-expressie, handwerk en techniek, audiovisuele creatie..... zijn zeer belangrijk in de ontplooiing van het kind.

Wiskunde en informatica: door met creatie te starten legt men de basis van een andere manier van het zich eigen maken van de wiskunde- en informaticacultuur.

Vrije expressie en creatie hebben maar zin als ze gecommuniceerd kunnen worden. Correspondentie tussen twee klassen geeft de de kans niet enkel persoonlijke brieven uit te wisselen, maar ook vrije teksten, tekeningen, werken (milieuanalyses, diverse opzoekingen), opnames,enz. Het betreft hier een ware symbiose (samenleving tot wederzijds voordeel) van klassen tussen dewelke gezamenlijke brieven (geschreven om te worden uitgehangen door de correspondenten) en pakketten in omloop zijn. Waar mogelijk bezoeken de klassen elkaar door uitwisselingstrips.
Een Schoolkrant laat toe het gesloten karakter van de klas te doorbreken naar verschillende richtingen: familie, vrienden van de school, klassen of scholen in binnen- of buitenland. Freinet koos voor de drukpers om eerder dan voor andere bestaande technieken omdat deze verschillende belangrijke eigenschappen verenigt.
Het drukken blijft een onvervangbaar pedagogisch instrument, vooral voor de jongsten. Freinet raadde ook de "limographe" aan, een kleine stencilkopieerder (enkele kader met gaas). Er bestaan verschillende illustratiemogelijkheden waaronder linogravure en seriegrafie.
geschiedenis, wetenschap). In de Freinetpedagogie komt die realiteit er doordat de kinderen zich uiten; het is een ervaren realiteit, met alle affectieve lading die dit inhoudt. Dit is onontbeerlijk maar vraagt daarbij een vervollediging door benadering uit verschillende invalshoeken en een objectieve analyse.

Presentatietechnieken, werken met de vraagbus en de vondsten, zelfstandig onderzoeken, aanwezigheid van een planten-en dierenhoek, wetenschappelijk onderzoek door proeven te doen en zich zo een wetenschappelijke ontwikkeling eigen te maken.

Actualiteit en kritische analyse van de pers: leren de actualiteit te ontcijferen, de problemen kennen en observeren hoe eenzelfde informatie in verschillende persorganen behandeld wordt.

In plaats van geld te verspillen aan 30 of 40 identieke handboeken, raadt Freinet aan een "werkbibliotheek" samen te stellen. In een documentatie hebben boeken hun plaats, maar eveneens persartikels, foto’s, folders die kunnen bewaard worden in hangmappen.

Organisatie van de ateliers (werkplaatsen) gebruik van van planning en van individuele werkplannen bieden een goede organisatie en laten toe dat de kinderen volgens eigen interesses en motivatie aan de slag gaan.

Gewoonlijk dienen beoordeling vooral om te rangschikken, te schiften, te laten zittenblijven. Het is echter belangrijk dat de jongere zich bewust is van zijn eigen mogelijkheden en tekortkomingen om vooruitgang te boeken zonder verlamd te worden door faalangst. Vandaar het belang van zelfevaluatie en het vermogen om zich objectieven te stellen. Het brevettensysteem beoogt objectieve evaluatiecriteria te bieden en de proeven veelzijdig te maken.

Structuur van het gemeenschapsleven: om van een feodaal vormingssysteem (een leerkracht die over alle beslist binnen de limieten van het verheidstoezicht) naar een democratisch systeem te komen. Een systeem waar alle verplichtingen –in het bijzonder van de externe realiteit- niet magisch verdwijnen, maar waar men samen oplossingen zoekt voor de problemen die zich aanbieden.

Zoals Freinet zei, is het niet noodzakelijk al deze technieken tegelijkertijd toe te passen maar om goed de logica die ze verenigt te begrijpen. De opvoedingswijze veranderen is het op gang brengen van een ontwikkeling die alles terug in vraag kan stellen.

meer lezen..........

5. Links.